مهندسی علوم صنایع چوب و کاغذ

××وبلاگ تخصصی مهندسی علوم و صنایع چوب و کاغذ **

نجات زمین با طلای کثیف
ساعت ۱٠:۳۳ ‎ق.ظ روز شنبه ٢٢ مهر ۱۳٩۱ 


گفت وگو با رئیس جهاد دانشگاهی صنعتی شریف

نویسنده: بهاره صفوی

تجهیزات و مجتمع های زباله سوز قرار است در شهرهای مختلف کشور احداث شود. طرح احداث این مجتمع های زباله سوز شهری با ظرفیت 300 تن زباله در روز قرار است با همکاری شهرداری های شهرهای مختلف کشور و جهاد دانشگاهی شریف بزودی اجرا شود.
    به گفته رئیس جهاددانشگاهی صنعتی شریف، این طرح با رویکرد انتقال دانش فنی از کشور کره جنوبی، بومی سازی دانش فنی ساخت تجهیزات و استفاده حداکثری از توان داخلی مورد توجه جدی قرار گرفته است.
    مهندس کوروس حمزه معتقد است با احداث این مجتمع های زباله سوز علاوه بر رفع مشکل دفن زباله و کاهش اثرات زیست محیطی، از برق تولیدی نیز برای انتقال به شبکه برق سراسری استفاده می شود. برای اطلاع از چند و چون این طرح با او گفت وگو کردیم.
    
    زیست توده (انرژی حاصل از بازیافت زباله و ضایعات) در حال حاضر چهارمین منبع انرژی جهان است و حدود ۱۴ درصد از نیازهای بین المللی را تامین می کند. اما این منبع انرژی در کشور ما تاکنون مورد توجه بوده است؟
    قدمت استفاده از انرژی حاصل از زباله و ضایعات در ایران به حدود سال 1000 هجری قمری می رسد که شیخ بهایی به منظور تامین انرژی لازم برای گرم کردن یکی از حمام های شهر اصفهان، از انرژی حاصل از سوزاندن گازهای متصاعدشده از فاضلاب شهری استفاده کرده بود. سال 1009 هجری شمسی، انرژی حاصل از بیوگاز رسما شناسایی و اعلام شد. ولی صنعتی شدن استخراج گاز متان حاصل از فرآیند تخمیر مواد به سال 1155 هجری توسط ولتا می رسد و سال 1263 اولین نیروگاه صنعتی تولید انرژی از زباله جهت روشنایی معابر شهر پاریس ساخته شد. در ایران اولین سامانه تولید گاز متان از زباله سال 1354 در روستای نیازآباد لرستان احداث شد که به منظور گرمایش حمام مجاور آن مورد استفاده قرار می گرفت. درحال حاضر ظرفیت اسمی موجود انرژی زیست توده در ایران برابر 6/6 مگاوات است. ضمن آن که توان برنامه ریزی شده که بزودی به بهره برداری می رسد برابر 2/24 مگاوات است.
  
       


حجم ظرفیت های موجود و توان برنامه ریزی که شما اشاره کردید، در مقایسه با کشورهای دیگر خیلی زیاد نیست. زیرا آن طور که در آمارها آمده منابع زیست توده حدود 64 درصد از منابع اولیه انرژی های نو در اتحادیه اروپا را به خود اختصاص داده است.
    ظرفیت کل کشور با توجه به میزان تولید زباله، ضایعات و فضولات شهری، حدود 300 مگاوات انرژی حاصل از پسماند زباله سوز، 200 مگاوات انرژی تولیدی از گازهای حاصل از زباله و 160 مگاوات انرژی حاصل از هاضم است.
    با توجه به آمارهای ارائه شده از سوی سازمان های معتبر انرژی، حدود 14 درصد انرژی تولیدی جهان ناشی از انرژی های نوست که حدود 70 درصد انرژی های نو یعنی حدود 10 درصد کل انرژی مصرفی جهان، انرژی حاصل از زیست توده است. در آمریکا حدود 58 درصد انرژی های تجدیدپذیر و در اروپا حدود 64 درصد آن از زیست توده است که حدود 9 درصد انرژی الکتریکی و 98 درصد کل انرژی حرارتی تولیدی از انرژی های نو را شامل می شود.
    
    برای این که به نقش مهم انرژی زیست توده که به عنوان طلای کثیف هم مطرح است پی ببریم بگویید در شهری مثل تهران چه حجمی زباله در روز تولید می شود و از این مقدار چقدر انرژی یا پول می توان به دست آورد؟
    در شهر تهران روزانه بیش از 7 هزار تن زباله ایجاد می شود که با توجه به زباله های قابل احتراق، امکان استحصال بیش از 100 مگاوات انرژی الکتریکی وجود دارد. چنانچه انرژی حاصل از فضولات و لندفیل های موجود را نیز در نظر بگیریم، مقدار انرژی استحصالی بسیار فراتر خواهد رفت. نکته قابل توجه این که پول سالانه حاصل از فروش 100 مگاوات انرژی برق، حدود 10 میلیارد تومان است.
    
    آیا از همه اجزای زباله ها و ضایعات برای تولیداین میزان انرژی استفاده می شود؟ مهم ترین بخش زباله که می توان از آن انرژی گرفت کدام است؟
    از کلیدی ترین موضوعات در مدیریت پسماندها و ضایعات شهری و غیرشهری، ترکیب تکنیک های تفکیک از مبدا زباله، بازیافت، بازیابی و استحصال انرژی است. بر این اساس بخش زیادی از زباله های تولیدی شامل کاغذ و مقوا، فلزات، شیشه و دیگر مواد قابل تفکیک است. بخش عمده ای که دیگر قابل تفکیک نیست شامل مواد آلی، پسمانده های مواد غذایی و خانگی و ضایعاتی که با یکدیگر مخلوط شده اند، بوده است. به طور کلی مواد آلی و پسماندهای کربنی مهم ترین بخش تامین انرژی را شامل می شوند.
    
    برای استحصال انرژی برق از این مواد به چه زیر ساخت ها و تجهیزاتی نیاز است؟
    انرژی حاصل از زباله به صورت حرارت است. برای تولید برق از آن لازم است پس از سوزاندن زباله در کوره، انرژی گرمایی حاصل از آن را در بویلرها و پس از آن توسط مبدل های حرارتی به بخار آب تبدیل و از بخار به منظور راه انداختن توربین و ژنراتور استفاده کرد. همچنین ازموارد مورد نیاز دیگر که یکی از ارکان اصلی زباله سوزها محسوب می شود، سیستم فیلتراسیون نیروگاه است که در واقع حجم عمده نیروگاه را تشکیل می دهد. همچنین تجهیزات مورد نیاز بعدی، تجهیزات سنکرون سازی و انتقال برق به شبکه توزیع و جمع آوری و دفع خاکستر و آلودگی های جذب شده و بی خطرسازی آنهاست.
    
    آن طور که در خبرها آمده جهاد دانشگاهی صنعتی شریف تفاهم نامه ای در این زمینه امضا کرده است. براساس این تفاهم نامه قرار است چه کارهایی انجام شود؟
    موضوع همکاری با قرارگاه سازندگی خاتم الاوصیاء(عج) در زمینه استحصال انرژی از زیست توده از طریق احداث مجتمع های زباله سوز شهری با رویکرد بومی سازی فناوری و حداکثر ساخت داخل تجهیزات است.
    
    قرار است این مجتمع ها در چه شهرهایی احداث شوند؟
    حمزه: در شهر تهران روزانه بیش از 7 هزار تن زباله تولید می شود که با توجه به زباله های قابل احتراق، امکان استحصال بیش از 100 مگاوات انرژی الکتریکی وجود دارد. چنانچه انرژی حاصل از فضولات و لندفیل های موجود را نیز در نظر بگیریم، مقدار انرژی استحصالی بسیار فراتر خواهد رفت
    اولویت احداث این مجتمع ها، شهرهای شمالی کشور است که با کمبود فضای بیشتری مواجه اند و هر ساله مکان یابی دفن گاه زباله ها با مشکلات عمده ای از نظر قیمت زمین، نزدیکی به مراتع دام و احشام، بالابودن سطح آب های زیرزمینی و آلودگی آب ها و لزوم حفظ جنگل ها مواجه بوده است. پیش بینی می شود شهرهای شمالی مانند آمل، رشت، آستانه، تنکابن و غیره در اولویت بهره برداری و توسعه این مجتمع ها باشند. همچنین شهرهای بزرگ کشور مانند اصفهان که در اجرای طرح های تولید کمپوست از زباله موفق بوده اند و از نظر آب و هوایی نیز هزینه های در گردش کمتری را ایجاد می نمایند، در اولویت های بعدی قرار گرفته اند. انتظار می رود با پایان این طرح و تدوین برنامه های مدیریت محیط زیست و کنترل آلاینده های آب، هوا و خاک، مذاکرات لازم با سازمان های حمایت کننده صورت پذیرد.
    
    این مجتمع ها با چه ظرفیتی طراحی و ساخته می شوند؟
    ظرفیت این مجتمع ها بر اساس میزان زباله تولیدی در شهرهای کوچک و بزرگ متفاوت است و از 50 تا 750 تن در روز می تواند متغیر باشد. ولی ظرفیت مورد نظر این واحد جهاد دانشگاهی که تقریبا ظرفیت بهینه نیز است، حدود 300 تن در روز است.
    
    این حجم از بازیافت چقدر از مشکلات جوامع مختلف شهری ما را از لحاظ تامین منابع انرژی و نجات از بحران های زیست محیطی رفع می کند؟
    امروزه در ایران حدود 50 هزار تن زباله شهری تولید می شود که پیش بینی می شود تا 8 سال آینده به 87 هزار تن در روز برسد. این حجم عظیم زباله (32 میلیون تن در سال) موجب ایجاد مشکلات زیست محیطی فراوانی می شود. احداث نیروگاه های لندفیل، هاضم های بی هوازی و از همه مهم تر، نیروگاه های زباله سوز موجب کاهش اثرات زیست محیطی می شود. مخصوصا مورد اخیر دارای مزیت هایی همچون کاهش سریع حجم زباله به میزان 90 درصد، از بین رفتن خطر آلودگی آب های سطحی و آب های زیرزمینی، از میان رفتن بو، کاهش میزان گازهای گلخانه ای، از بین رفتن زیستگاه جانوران موذی، کاهش زیاد در حجم و وزن زباله ها بدون نیاز به مدت زمان طولانی یا مساحت زیاد عملیات دفن و کاهش حمل و نقل است.
    
    پیش بینی می کنید چقدر از برق تولیدی این مجتمع ها به شبکه برق سراسری منتقل شود؟
    حدود 15 درصد برق تولیدی نیروگاه صرف خود نیروگاه می شود و سایر آن می تواند به شبکه برق سراسری تزریق شود. چنانچه شبکه برق در نزدیکی مجتمع وجود داشته باشد و هزینه های تزریق برق به شبکه قابل قبول باشد، می توان برق تولیدی را به شبکه برق وصل کرد در غیر این صورت می توان برق تولیدی را برای مصرف تاسیسات و کارخانجات مجاور مورد استفاده قرار داد یا این که تنها از انرژی حرارتی نیروگاه استفاده کرد.
    
    به اعتقاد شما احداث چنین مجتمع هایی در نهایت چقدر می تواند کاهش مخاطرات زیست محیطی بر اثر جاری شدن شیرابه زباله و آلودگی آب های زیرزمینی را در بر داشته باشد؟
    با افزایش جمعیت شهرنشینی در ایران، هر ساله برحجم پسماندهای شهری تولیدی اضافه می شود. از طرف دیگر بر خلاف بسیاری از نقاط دنیا، درصد بیشتر این پسماندها در شهرهای ایران شامل مواد غذایی (آلی) است که با دفن آنها مشکلاتی ایجاد می شود که عبارتند از: آلوده کردن آب های زیرزمینی، انفجارات درون زمین، افزایش گازهای گلخانه ای و اثرات زیانبار برای محیط زیست. در نتیجه، توجه به مدیریت پسماندهای شهری و استحصال انرژی های برقی و گرمایی، ضرورت قابل توجهی داشته است تا بتوان اثرات زیانبار محیط زیستی را کاهش داد.
    
    

آینده متعلق به منابع انرژی پاک است
    با توجه به این که بسیاری از انرژی های تجدیدپذیر در کشور ما به هدر می رود و ما همچنان به انرژی فسیلی وابسته ایم، باید دید در نهایت استفاده از انرژی زیست توده چقدر می تواند در کشور ما موفق باشد.
    مهندس حمزه در پاسخ به این سوال می گوید: عدم استفاده از انرژی های تجدیدپذیر، دقیقاً به معنی هدر دادن آن نیست. این منابع پایان ناپذیرند، لذا بهتر است گفته شود بلااستفاده گذاشته شده اند نه این که هدر می روند.
    به کارگیری انرژی های نو، اجتناب ناپذیر است و میزان موفقیت ما در این زمینه به حجم سرمایه گذاری و حمایت مالی از آن بستگی دارد. به نظر می رسد هنوز توجیه اقتصادی این طرح ها به حدی نرسیده است که شاهد حرکت چشمگیری در به کارگیری این منابع باشیم. لذا فعلاً محرک های محیط زیستی عامل پیش برنده در این زمینه هستند که به علت محدودیت های مالی، اثر نسبتاً محدودی دارند. ولی آینده متعلق به منابع انرژی پاک است. خوشبختانه ما با موانع علمی یا فناوری مواجه نیستیم و ان شاءالله نسل ما بتواند وابستگی اقتصادی خود را به منابع محدود فسیلی که سرمایه نسل های آینده کشور است، قطع کند و آن را به عنوان ماده اولیه استفاده کند، نه به عنوان سوخت ارزان.
    گروه دانش
    
    
 روزنامه جام جم، شماره 3526 به تاریخ 16/7/91، صفحه 12 (دانش)

با حضور رئیس جمهور 7 طرح صنعتی در حوزه تجهیزات فناوری نانو رونمایی شد



هفت دستاورد صنعتی شامل چهار خط تولید صنعتی محصولات مختلف نانو و سه دستگاه پیشرفته در حوزه شناسایی و سنجش مواد نانو با حضور رییس جمهوری رونمایی شد .
    به گزارش ایرنا، طرح های یاد شده از سوی محمود احمدی نژاد در محل ساختمان شهید بهشتی نهاد ریاست جمهوری رونمایی شد .
    چهار طرح صنعتی که در این مراسم رونمایی شد شامل تولید صنعتی فیلتر های نیروگاهی ارتقا یافته با فناوری نانو الیاف ، تولید صنعتی پودر نانو سیلیس با کاربرد در صنایع ساختمان ،لاستیک و رنگ ؛ تولید صنعتی نخ های پولی آمید ضد باکتری و تولید آزمایشی غشای نانو فیلتراسیون برای به کارگیری در تصفیه آب است .
    همچنین سه دستگاه تجهیزات فناوری نانو شامل دستگاه ،اسپکترو سکوپی، زمان پرواز ، سیستم برش نگاری ،فلورسنت ملکولی و دستگاه آنالیز حرارتی تفاضلی رونمایی شدند .
    این مراسم با حضور نسرین سلطانخواه معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری و جمعی ازفعالان و متخصصان حوزه فناوری نانو برگزار شد .
    
    
 روزنامه کیهان، شماره 20325 به تاریخ 16/7/91، صفحه 3 (اخبار کشور)


کلمات کلیدی: زیست توده ، بریده جراید