مهندسی علوم صنایع چوب و کاغذ

××وبلاگ تخصصی مهندسی علوم و صنایع چوب و کاغذ **

از مشـکلات کـاغذی تا رونق نشـر گشتی در حوالی صنعت کتاب
ساعت ۳:٢٠ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٤ آذر ۱۳٩۱ 

نویسنده: مریم شهبازی

سال قبل همین موقع بود. زمانی که قیمت کاغذ رفته رفته سرناسازگاری با اهالی نشر کشورمان گذاشت و همین طور بالاو بالاتر رفت. این افزایش قیمت در ابتدای امر آنچنان نگران کننده نبود تا این که به ماه پایانی سال 90 نزدیک شدیم. آن وقت بود که کاغذی که در پائیز همین سال با بندی حدود23 هزار تومان عرضه می شد به بندی 50 هزار تومان رسید. برخی از ناشرانی
    که چندان بزرگ نبودند و از جایی حمایت نمی شدند تصمیم به توقف کارخود گرفتند. البته این ابتدای ماجرای کاغذ بود. کاغذ به بندی 50 هزار تومان رسیده بود و گلایه اهالی نشر و کتاب را به آسمان رسانده بود. با این وجود کسی گمان نمی کرد اوضاع از این هم بدتر شود. تا این که مهر ماه سال جاری قیمت کاغذ به بندی 100 هزار تومان هم رسید.
    
    مشکلات حل می شود
    افت و خیزهای قیمت کاغذ و مشکلاتی که مدت هاست گریبان اهالی نشر کشورمان را گرفته؛ بالاخره مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را برآن داشت که فکری به حال کالایی که پیوندی نزدیک با ارتقای فرهنگ و دانش درکشورمان دارد کنند و کارگروه کاغذ تشکیل شد. در همین راستا بود که چندی پیش وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن اشاره به این که محموله های کاغذ در حال رسیدن به کشور هستند، گفت: کارها منظم شده، زمانی وقفه ای ایجاد شده بود، اما هم اکنون مرتب کاغذ وارد می شود و ان شاء الله مشکلات کاهش می یابد.

    
 


    به کمتر از70 هزار تومان هم می رسد
    با توجه به گلایه بسیاری ازمولفان کشورمان به سراغ علی اسماعیلی سرپرست معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رفتیم. اما موفق به گفت و گو با وی نشدیم و تصمیم گرفتیم که تماسی با داریوش رضوانی مشاور سرپرست معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داشته باشیم. نخستین سوال مان از رضوانی درباره عملکرد کارگروه کاغذ درمدت اخیر و نتایج آن بود که وی در پاسخ گفت: «در گفت و گوهای پیشین هم اشاره شد که مسئولیت کاغذ وکاهش قیمت آن به عهده وزارت صنعت، معدن و تجارت است. با این وجود ما کارگروه کاغذ را تشکیل دادیم تا برای حل مشکلات اهالی نشر و با همکاری بانک مرکزی و وزارت صنعت گام هایی برداشته شود. در حال حاضرقیمت کاغذ از ثباتی نسبی برخوردار شده و به بندی حدود80 هزار تومان رسیده است. »
    رضوانی درادامه افزود: «خوشبختانه در روزهای اخیر با افزایش بی رویه ای روبه رو نشده ایم و حتی قیمت ها در حال کاهش یافتن هم هست. واردات کاغذ در حال انجام است و متوقف هم نخواهد شد. البته با توجه به نوسانات ارز مدتی این واردات با مشکل روبه رو شد ولی توقف نداشت. درحال حاضر مجمع وارد کننده کاغذ هم تاکید کرده که هیچ گونه کمبودی از نظر موجودی و تامین کاغذ وجود ندارد وبه طور رسمی قول داده که نیاز بازار کاغذ تامین شود. با توجه به روند فعلی پیش بینی می شود که کاغذ به بندی کمتر از70 هزار تومان هم برسد.»
    
    به ثبات قیمت فعلی هم راضی هستیم
    سری به نادر قدیانی، رئیس هیات مدیره اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران که مدیرمسئول« موسسه نشر قدیانی» هم هست می زنیم. از گلایه اهالی قلم که به او گفتیم؛ گفت: «گلایه نویسندگان و مترجمان کشورمان گلایه ای منطقی است. منتها باید دید که آیا این فقط ناشران هستند که دست نگه داشته اند. در بخش های دیگر این طور نیست؟ اوایل مهر ماه قیمت کاغذ به بندی 100 هزار تومان رسید و در بازارفعلی هم به بندی حدود 70 هزار تومان برای کاغذ 70 گرمی چهار ورق و نیمی رسید. وزارت ارشاد در چند وقت اخیر اقداماتی انجام داده. قیمت ها کمی کاهش یافته ولی مشکل اینجاست که ناشران ما هنوز اطمینان ندارند که آیا این ثبات و کاهش قیمت ادامه خواهد داشت یا دوباره اوضاع به شکل سابق بازخواهد گشت. با وجودمشکلات فعلی کاغذ و صنعت نشر ناشران به ثبات همین قیمت فعلی هم راضی هستند. اگر ناشران به ثبات بازار نشر مطمئن شوند با وجود ضرر مادی بازهم دست به کار خواهند شد. متاسفانه مشکلات فعلی نشر تنها به کاغذ محدود نمی شود. فیلم، زینک، داروهای چاپ و... هم گران شده اند. مشکل فقط کاغذ نیست. تمام این مشکلات کنار هم منجر به افزایش 50 الی 60 درصدی هزینه های نشر شده است.»
    
    وضعیت فعلی مدیریت می خواهد
    به سراغ احمدنثاری، رئیس انتشارات امیرکبیر هم می رویم. او هم درپاسخ به این که فعالیت های کارگروه کاغذ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تا چه اندازه در کاهش قیمت کاغذ اثر گذاشته است؛ گفت: «مسئولان وزارت ارشاد قول هایی داده اند و کارهایی هم انجام شده است. در جریان این وعده و وعیدها هستم ولی هنوز کاغذی به ما داده نشده. با توجه به شرایط فعلی کاغذ، موسسه نشر امیرکبیر هم نزدیک به سه ماه است که دست به انتشار کتابی نزده است. البته قیمت ها کمی کاهش پیدا کرده و از بندی 100هزار تومان به بندی حدود 86 هزار تومان رسیده است. به عقیده من اگر متولیان امر دست به مدیریت شرایط بزنند؛ ما شاهد بهبود وضعیت نشر خواهیم بود.» همان طور که اشاره شد و از ظاهر امر بر می آید اقداماتی صورت گرفته اما تا به امروزچندان اثر بخش نبوده اند.»
    
    انتشار بیش از 2 هزار عنوان کتاب در هفده روز
    همین طور که تا این قسمت گزارش متوجه شدید؛ این که وضعیت کاغذ در شرایط فعلی چگونه است و اهالی صنعت نشر با چه مشکلاتی روبه رو هستند را دیگر کمتر کسی پیدا می شود که نداند. البته این که می گوییم کمتر کسی مقصود همان اهالی کتاب و صنعت نشرکشور است وگرنه شاید برای آنهایی که چندان سرو کارشان به کاغذ و مشتقاتش نمی افتد، فرقی نداشته باشد که دیروز کاغذ، بندی چند فروخته می شد یا امروز بندی چند. بعد از مطالبی که درباره کاغذ و مشکلات فعلی اش خواندید حالامی خواهیم به سراغ آمار و ارقام برویم و ببینیم که آیا مشکلات و گرفتاری های نشر دست و پای فعالان آن را بسته یا چرخ صنعت نشر همچنان در حال چرخش است. برخی می گویند که نشر این روزها متوقف شده. می گویند که ناشران همگی دست نگه داشته و کتابی به بازار کتاب نمی رسد. اما آمار این روزهای نشر چیزی جز آن را نشان می دهد. البته ناگفته نماند که این چند خطی هم که پیش روی شما قرار گرفته اعمال نظر شخصی ما نیست، اینها را آمار و ارقام موسسه خانه کتاب می گوید. همراه شما سری به جدول آمار و ارقام کتاب های منتشر شده از ابتدای آبان ماه سال جاری تا (چهارشنبه) هفدهم همین ماه می زنیم. جدولی هم که قرار است ما اطلاعاتش را پیش روی شما بگذاریم، براساس تقسیم بندی دیویی، یکی از معتبرترین تقسیم بندی های دنیا در حوزه کتاب منتشر شده است. نخستین رتبه این جدول به گروه کتاب های کمک آموزشی با 523 عنوان کتاب تعلق دارد، دومین و سومین جایگاه هم به ترتیب به کتاب های گروه دین با 511 عنوان و گروه علوم عملی با 483 عنوان تعلق دارد.
    کتاب های گروه اجتماعی با 343 عنوان، گروه ادبیات با 242 عنوان و گروه کودک و نوجوان با 241 عنوان هم به ترتیب در رتبه های چهارم تا ششم این جدول قرار گرفته اند. کتاب های گروه زبان با 115 عنوان و کتاب های گروه تاریخ و جغرافیا با 105 عنوان هم بر سکوی هفتم و هشتم نشسته اند.
    کتاب های گروه فلسفه هم با این که در تصور عامه به قشر خاصی محدود می شوند به نسبت با استقبال قابل توجهی روبه رو هستند و هنوز تا پله آخر فاصله دارند. جایگاه نهم جایگاه این دسته از کتاب های جدول مورد نظر است.
    بنابراین گزارش، کتاب های گروه هنر با 75 عنوان و کتاب های گروه علوم طبیعی و ریاضیات هم با 70 عنوان کتاب در جایگاه دهم و یازدهم قرار دارند و اما آخرین سکوی این جایگاه هم به کتاب های گروه کلیات با 46 عنوان کتاب تعلق دارد. از بخش ها و حوزه های مختلف کتاب که بگذریم از ابتدای آبان ماه جاری تا روز گذشته 2 هزار و833 عنوان کتاب منتشر شده است. تعداد عناوینی که با وجود مشکلات پیش روی اهالی صنعت نشر، منتشر شده و به نظر رقم قابل توجهی هم می رسد.