مهندسی علوم صنایع چوب و کاغذ

××وبلاگ تخصصی مهندسی علوم و صنایع چوب و کاغذ **

مسائل زیست‌محیطی در علوم و صنایع خمیر کاغذ
ساعت ۸:٠۳ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٢ امرداد ۱۳۸٧ 

صنعت همیشه به عنوان مصرف کننده‌ی مواد اولیه و تولید کننده‌ی مواد از ابعاد مختلفی بر مسائل طبیعی و زیست‌محیطی تأثیرگذار بوده است. استفاده از مواد معدنی، سوخت‌های فسیلی، مواد شیمیایی طبیعی و غیرطبیعی، فرآورش و تبدیل آن به مواد مختلف همیشه و بالاخص در دهه‌های اخیر باعث شده است که توجهات زیادی در مورد حجم و وزن برداشت و تأثیرات و چگونگی تأثیرات کلیه این مواد بر سلامت اشخاص و محیط‌ زندگی آنها مورد توجه قرار گیرد، لذا در این زمینه یک ارتباط نزدیک و مهم بین صنعت، بهداشت و محیط‌زیست برقرار می‌شود. آنچه در ادامه ارائه می‌شود بررسی‌ اجمالی است که در حیطه‌ی صنعت خمیر و کاغذ و مسائل بهداشتی و زیست‌محیطی آن است.


صنعت همیشه به عنوان مصرف کننده‌ی مواد اولیه و تولید کننده‌ی مواد از ابعاد مختلفی بر مسائل طبیعی و زیست‌محیطی تأثیرگذار بوده است. استفاده از مواد معدنی، سوخت‌های فسیلی، مواد شیمیایی طبیعی و غیرطبیعی، فرآورش و تبدیل آن به مواد مختلف همیشه و بالاخص در دهه‌های اخیر باعث شده است که توجهات زیادی در مورد حجم و وزن برداشت و تأثیرات و چگونگی تأثیرات کلیه این مواد بر سلامت اشخاص و محیط‌ زندگی آنها مورد توجه قرار گیرد، لذا در این زمینه یک ارتباط نزدیک و مهم بین صنعت، بهداشت و محیط‌زیست برقرار می‌شود. آنچه در ادامه ارائه می‌شود بررسی‌ اجمالی است که در حیطه‌ی صنعت خمیر و کاغذ و مسائل بهداشتی و زیست‌محیطی آن است.

در یک دید کلی آنچه می‌توان گفت این است که صنعت خمیر کاغذ به نسبت بعضی از صنایع دیگر،صنعت پاک‌تر و به بیان امروزی سبزتری است. لیکن پروسه‌های انجام فعالیت‌های تولید در آن و مسائل و نگرانی‌های دیگر از جمله نگرانی‌های آب و هوایی، منابع طبیعی، بهداشتی و زیست‌محیطی باعث می‌شود که بتوان در این حیطه به بحث نشست، به تحقیقات در دیگر کشورها توجه کرد و یا حتی در این زمینه نیز به تحقیق پرداخت، از دید بنده آنچه در حیطه‌ی صنعت چوب است این است که استفاده از منابع تأمین مواد اولیه که در صنایع چوب و مبلمان مورد کاربرد نیست می‌تواند توسط این صنعت و صنعت صفحات تخته خرده مجدداً مورد فرآورش و استفاده قرار گیرد. صنعت تخته خرده که در بحث ما نیست اما در صنعت کاغذ مواد اولیه درختان و یا در بازیافت الیاف جهت تولید مواد اولیه دیگر مصرف کنندگان چه صنعتی و چه حتی کاربران روزمره‌ای همچون ادارات و مدارس مورد استفاده قرار گیرد. درست است که کاغذ از درختان ساخته می‌شود (به عنوان اصلی‌ترین منبع سلولزی) لیکن در کشورهایی همچون ایران که با کمبود منابع درختی و روبروست می‌بایست توجه بیشتری به استفاده از سرشاخه‌ها و درختان کوتاه‌تر که کمتر کاربرد صنایع چوبی و مبلمان پیدا می‌کند، شود.

در کل می‌توان گفت در حیطه این صنعت با توجه به موقعیت جغرافیایی، منابع و ذخایر مواد اولیه شیمیایی و سلولزی، بهره‌برداری از آب به عنوان یک فاکتور مهم محیط سیال در فرآوری کاغذ، مصرف انرژی و ... بتوان مسائل زیست‌محیطی زیر را در زمینه‌ی این صنعت مورد بررسی قرار داد:

1- منبع به دست آوردن منابع سلولزی: استفاده از جنگل‌ها، استفاده از جنگل‌های دست کاشت سریع‌الرشد و منابع سلولزی کشاورزی

2- مسائل و پروسه‌های شیمیایی تولید خمیر از منبع سلولزی و تأثیرات زیست‌محیطی و بهداشتی آن

3- مسائل زیست‌محیطی در حیطه آب، بهره‌برداری و مدیریت پساب آب خروجی از واحد خمیر کاغذ

4- مسائل زیست‌محیطی پیش‌روی صنعت بازیافت کاغذ

5- مسائل تأثیرگذار از طریق منابع تولید خمیر و کاغذ بر آب و هوا

6- مسائل تولید، مصرف و مدیریت انرژی و سوخت

البته شاید بتوان عناوین و سرفصل‌های دیگری را نیز بر این سرفصل‌ها نیز افزوده که به فکر بنده نرسیده، و یا مجال بررسی آن در این بحث نمی‌گنجد.

آنچه حقیر در این نوشتار به آن می‌پردازم سعی دارد شاید بر جنبه های مثبت قضیه صحبت نماید لیکن این صنعت در طی فعالیت‌های خود سعی کرده تا به سمت فرآیندهای پاک‌تر قدم بردارد لذا بیشتر بر مفاهیم مثبت قضیه تکیه شده است. تنها در این نوشتار به بررسی منبع تأمین ماده اولیه، بازیافت و آلودگی‌های آب و هوا پرداخته می‌شود.

محمد مهدی هادیلام

ادامه دارد...........


کلمات کلیدی: